Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies.

Aktualne wydanie

O co chodzi w myśleniu wizualnym

23-10-2018 Autor: Agata Baj

Myślenie wizualne (visual thinking) nie jest zamianą słów na rysunki ani tworzeniem rebusów znaczeń, nie jest też powrotem do pisma obrazkowego. Myślenie wizualne to doskonałe narzędzie poznawcze idealnie nadające się do edukacji.

 

Podstawową funkcją myślenia wizualnego jest uchwycenie własnego procesu myślenia. Nadanie ulotnym myślom konkretnej formy poprzez ślad na kartce papieru. Ktoś zapyta, czym to się różni od zapisanych słów czy zdań, linijka za linijką. Otóż różni się przede wszystkim formą. Możemy zapisywać nasze myśli linearnie lub nielinearnie. Sketchnoting (notowanie + szkicowanie) to notowanie kluczowych słów wraz z prostymi, schematycznymi rysunkami, strzałkami, chmurkami. Nie zapisujemy zdania za zdaniem, lecz tworzymy notatkę przestrzennie, dodając kolejne pojęcia i graficzne elementy.

 

Sketchnoting to forma uchwycenia procesu myślenia na papierze, tworzenie nowych idei, wstęp do działania. Na tym poziomie – rozrysowując własne myśli – mamy szansę na precyzyjniejsze myślenie, wychwycenie luk czy błędów. Jedną z najbardziej znanych form notatek przestrzennych są mapy myśli.

Notowanie cudzych myśli

Myślenie wizualne to nie tylko zapis myśli własnych. Kolejna funkcja to notowanie myśli cudzych – z wykładów, książek. To uchwycenie przekazu, komunikatu, tak by jak najlepiej go zrozumieć, a potem wykorzystać. A zatem kolejną funkcją myślenia wizualnego jest efektywne uczenie się.

W tym miejscu warto odwołać się do książki „Harvardzki poradnik skutecznego uczenia się”, której autorami są Peter C. Brown, Henry L. Roediger oraz Mark A. McDaniel. Opisują oni wielokrotne czytanie jako najczęściej występującą strategię uczenia się. Jak wykazują, nie jest to najefektywniejszy sposób. Uczeń oswojony z konkretnym tekstem uznaje, że się nauczył. Nie jest to jednak uczenie się głębokie i takie podejście powoduje wystąpienie dwóch zjawisk: albo uczeń cytuje dosłownie podręcznik, albo „wie, że gdzieś dzwoni, ale nie wie, w którym kościele”. To zjawisko interferencji, nakładania się na siebie śladów pamięci, mieszania podobnych pojęć. Autorzy poradnika proponują proste i skuteczne rozwiązanie – samodzielne opracowanie poznawanych wiadomości. Każda dziedzina składa się z podstawowych pojęć, dlatego możemy stworzyć własny słownik do każdego przedmiotu („własny” oznacza, że uczeń sam tworzy definicje – tak jak je rozumie). Doskonale do tego nadają się mapy myśli czy sketchnotki.

Komunikacja graficzna

Kolejną funkcją myślenia wizualnego jest komunikacja. Jeśli do przekazu werbalnego dodamy jednocześnie prosty zapis graficzny, zyskujemy po pierwsze dodatkowy kanał komunikacji (tzw. wizualne haki pamięciowe), a po drugie – wzrost zaangażowania odbiorców. Wzrasta też poziom zapamiętywania przekazywanych w ten sposób treści. Najskuteczniejsze jest jednoczesne prezentowanie i rysowanie (szkicowanie i notowanie). Należy przy tym pamiętać, że to nie jest rysunek artystyczny, chodzi o idee, myśli i o skuteczny komunikat.

Aby zrozumieć, jaki potencjał drzemie w myśleniu wizualnym, warto przeprowadzić proste doświadczenie. Zaprezentujmy takie same informacje w różnych klasach. W pierwszej wykorzystajmy tylko kanał werbalny, a w drugiej dodajmy do niego prosty, graficzny zapis kluczowych słów połączonych strzałkami, wyróżnionych w ramkach (zapis werbalny i wizualny). Następnie ścieramy rysunek z tablicy i prosimy, by uczniowie zapisali lub narysowali jak najwięcej informacji. To samo robimy w klasie kontrolnej, w której był użyty tylko kanał werbalny. Wynik eksperymentu z pewnością wykaże wyższość wizualizacji nad samym wykładem.

Na poziomie zaawansowanym, używanym w biznesie, myślenie wizualne to sposób na rozwiązywanie problemów, projektowanie rozwiązań, a także usprawnianie usług czy produktów.

Analiza i synteza

Brandy Agerbeck podczas swojego wystąpienia „Kształtuj swoje myślenie” na TEDxWindyCity (patrz: youtu.be/6bCHq1OvGR4) opowiedziała o tym, jak wiele informacji każdego dnia trafia do naszych głów. I to bez względu na to, czy pracujemy, czy jesteśmy jeszcze uczniami. Według niej już przed drugim śniadaniem można być przytłoczonym informacjami. Sposobem na poradzenie sobie z tym problemem i usprawnieniem własnego procesu myślenia jest właśnie myślenie wizualne. Rozumiane bardzo szeroko, nie tylko jako sposób na robienie notatek (sketchnoting), lecz jako przestrzenne organizowanie myśli.

 

[...]

Agata Baj – pedagog z wykształcenia, propagatorka myślenia wizualnego w edukacji (agatabaj.pl). Autorka publikacji dotyczących myślografii, m.in. ebooków „Mapy Myśli. Poradnik dla osób uczących się” oraz „MYŚLOGRAFIA – ćwiczenia na start”.

 


Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym oraz elektronicznym wydaniu pisma.
Zapraszamy do składania zamówień na prenumeratę.


 

« Powrót

______________________________________________________________________________________________________________________________________

Informacje o cookies © 2018 PRESSCOM Sp. z o.o.