Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies.

Aktualne wydanie

Postrzeganie ojczyzny

23-02-2017 Autor: Monika Pawica
Ranking diamentowy

Wiedza o społeczeństwie to przedmiot nierzadko traktowany po macoszemu. Tymczasem kreowanie wrażliwości uczniów na problemy nacjonalizmu czy ksenofobii ma ogromny wpływ na ich przyszłość. Nowoczesne technologie są tu naturalnym sprzymierzeńcem.

 

Postrzeganie swojego ojczystego kraju i jego mieszkańców, stosunek do innych państw i zamieszkujących je ludzi – to kwestie bardzo ważne i zawsze aktualne. Warto, by uczniowie sami spróbowali określić, jak odnoszą się do patriotyzmu, nacjonalizmu, szowinizmu i kosmopolityzmu i co w tych zjawiskach jest dla nich istotne. Kwestia jest delikatna, bo szanując zdanie uczniów, nie można pozwolić na głoszenie przez nich ksenofobicznych treści.

Coraz częściej obserwując uczniów i prowadząc z nimi prywatne rozmowy, można zauważyć, że prezentują sztywne stanowiska, zamykają się na argumenty innych osób, nie chcą inaczej spojrzeć na dany problem. Często widzą jednowymiarowo: dobre–złe, białe–czarne, nasze–obce. Jeden z uczniów (posiadający dużą wiedzę, myślący, sporo czytający, chętnie przedstawiający swoje zdanie, umiejący je uzasadnić, dobrze wychowany), przeglądając podręcznik do języka polskiego, trafił na tekst Marii Peszek pt. „Sorry, Polsko”. Zrobił się czerwony, wyszarpnął z piórnika nożyczki i zamierzył się na stronę. Zapytany po lekcji na osobności, dlaczego chciał wyciąć kartkę, znowu się zaperzył i warknął: „Bo tak nie można!”. Ten piętnastolatek, który nie umiał i nie chciał podjąć żadnej dyskusji o tym, co jest patriotyzmem, nie jest wyjątkiem. Nie należy też do rzadkości decyzja młodych ludzi o wyjeździe za granicę, bo nie czują się w żaden sposób związani z Polską. Wszystko to powinno skłaniać nauczycieli do refleksji, że temat różnych sposobów postrzegania ojczyzny warto i poruszać, i pogłębiać.

Definicje, które zostają podane jako gotowe, są gorzej i krócej zapamiętywane niż treści stworzone samodzielnie przez uczniów. Warto zatem zastosować podczas zajęć metody aktywizujące, np. ranking diamentowy, circept i dyskusję. Wymaga to poświęcenia dwóch godzin lekcyjnych zamiast jednej, ale powinno skutkować zarówno głębszym zrozumieniem tematu, jak i przyswojeniem sobie metod pracy przydatnych także na innych przedmiotach lub poza szkołą.

Ranking diamentowy jest metodą wymagającą od uczniów logicznego myślenia, analizowania i wartościowania informacji. Jeśli jest tworzony w grupie, wymusza też osiąganie porozumienia drogą negocjacji lub kompromisu. Polega na graficznym przedstawieniu w formie romboidalnej (kształt diamentu) ważności pojęć, przyczyn, skutków, hipotez itp. Na górze znajduje się określenie najważniejsze, poniżej kolejno: dwa bardzo ważne, trzy ważne, dwa mniej istotne, a najniżej jedno, uznane za najmniej ważne spośród wybranych.

Circept (krąg analogii) jest techniką stosowaną zarówno w szkoleniach biznesowych, jak i w nauczaniu. Wymaga twórczego myślenia, analizowania pojęć i stosowania wiedzy w praktyce, dzięki czemu umożliwia dostrzeżenie wielowymiarowości omawianego problemu. Praca grupowa pozwala na kształtowanie komunikowania się, wymusza przestrzeganie przyjętych zasad i przyjęcie rozwiązań kompromisowych; daje też możliwość bycia współautorem. Tworzenie kręgu polega na zebraniu na zasadzie burzy mózgów określeń lub metafor dotyczących omawianego pojęcia. Na osobnej karcie centralnie należy wpisać pojęcie, a nad nim kilka najtrafniej ujmujących je określeń. Powinny być możliwie bliskie sobie emocjonalnie lub znaczeniowo. Następnie trzeba poszukać antonimów znalezionych pojęć i wpisać je u dołu okręgu. Każde określenie powinno mieć po przeciwnej stronie analogię, która wydaje się całkowitym przeciwieństwem. Pojęcia zbiera się przed przystąpieniem do zapisu, ale określenia i antonimy można zgłaszać również podczas rysowania kręgu. W ten sposób powstaje swoista mapa omawianego pojęcia, ukazująca jego różne wymiary. Metoda ta może być stosowana zwłaszcza podczas lekcji, na których wprowadza się nowe pojęcia.

Dla usprawnienia działań warto połączyć obie metody aktywizujące. Na pierwszej lekcji uczniowie muszą znaleźć określenia pojęcia patriotyzm, by na ich podstawie wykonać ranking diamentowy, a na drugiej lekcji – poszukać ich antonimów i zakończyć circept.

 

[...]

 

Monika Pawica – nauczycielka historii i wiedzy o społeczeństwie w Gimnazjum nr 16 im. Króla Stefana Batorego w Krakowie. Za osiągnięcia dydaktyczno-wychowawcze nagradzana przez Prezydenta Miasta Krakowa i Ministra Edukacji Narodowej. Zafascynowana możliwościami stosowania TIK dla zainteresowania historią i WOS-em.

 


Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym oraz elektronicznym wydaniu pisma.
Zapraszamy do składania zamówień na prenumeratę.


 

« Powrót

______________________________________________________________________________________________________________________________________

Informacje o cookies © 2019 PRESSCOM Sp. z o.o.